Mikopo chechefu inaweza kuathiri sana taasisi ya microfinance.
Wateja wengi wanapochelewa kulipa, taasisi inaweza kukosa fedha za kutoa mikopo mipya, kulipa wafanyakazi na kuendesha shughuli zake.
Tatizo la mikopo chechefu halianzi siku mteja anapokataa kulipa.
Mara nyingi huanza wakati wa kupokea ombi, kufanya tathmini au kupanga marejesho.
Fanya Tathmini Nzuri Kabla ya Kutoa Mkopo
Njia bora ya kupunguza mikopo chechefu ni kumchunguza mteja kabla ya kumpa fedha.
Taasisi inapaswa kuelewa:
- Mteja anafanya biashara gani
- Anapata mapato kiasi gani
- Ana matumizi kiasi gani
- Ana mikopo mingine
- Atatumia mkopo kufanya nini
- Atatoa wapi fedha za marejesho
- Biashara yake ipo wapi
- Wadhamini wake ni nani
- Amewahi kukopa kabla
- Historia yake ya malipo ikoje
Usimpe mteja mkopo mkubwa kuliko uwezo wake wa kulipa.
Mteja anaweza kuomba milioni mbili, lakini mapato yake yakaruhusu mkopo wa laki tano tu.
Hakikisha Mteja Anaelewa Masharti
Baadhi ya wateja huchelewa kulipa kwa sababu hawakuelewa vizuri masharti.
Kabla ya kutoa mkopo, mteja aelezwe:
- Kiasi alichokopa
- Kiasi cha riba
- Jumla ya fedha atakazorudisha
- Kiasi cha kila marejesho
- Tarehe za kulipa
- Njia ya kulipa
- Adhabu ya kuchelewa
- Hatua zitakazochukuliwa asipolipa
Maelezo yawe kwa lugha rahisi.
Usitumie maneno magumu ambayo mteja hawezi kuelewa.
Tuma Vikumbusho Mapema
Usisubiri mteja achelewe kwa wiki mbili ndipo umpatie ujumbe.
Unaweza kutuma SMS:
- Siku tatu kabla ya tarehe ya malipo
- Siku ya malipo
- Siku moja baada ya kuchelewa
- Siku tatu baada ya kuchelewa
- Siku saba baada ya kuchelewa
Mfano wa ujumbe:
“Habari Asha, tunakukumbusha kuwa marejesho yako ya TZS 50,000 yanatakiwa kulipwa tarehe 25. Tafadhali lipa kwa wakati.”
Ujumbe uwe mfupi, wenye heshima na unaoeleweka.
Fuatilia Madeni Kila Siku
Kila asubuhi, timu ya makusanyo inapaswa kuwa na orodha ya wateja waliochelewa.
Orodha ionyeshe:
- Jina la mteja
- Namba ya simu
- Kiasi kilichochelewa
- Siku za kuchelewa
- Salio la mkopo
- Afisa anayehusika
- Tarehe ya mwisho kuwasiliana
- Ahadi ya malipo
- Hatua inayofuata
Madeni yanaweza kugawanywa kwenye makundi.
Mfano:
- Siku 1 hadi 7
- Siku 8 hadi 14
- Siku 15 hadi 30
- Zaidi ya siku 30
Hii inasaidia kuanza na madeni yenye hatari zaidi.
Wape Maafisa Mikopo Majukumu ya Wazi
Kila mkopo uwe na afisa anayewajibika.
Afisa ajue:
- Wateja anaowasimamia
- Wateja waliochelewa
- Wateja wa kutembelea
- Wateja walioahidi kulipa
- Kiasi anachotakiwa kukusanya
- Ripoti anayopaswa kuwasilisha
Usipime utendaji wa afisa kwa idadi ya mikopo aliyotoa pekee.
Pima pia ubora wa mikopo na kiwango cha marejesho.
Afisa anayetoa mikopo mingi lakini wateja hawalipi anaweza kuleta hasara.
Rekodi Kila Mawasiliano
Kila simu, SMS au ziara kwa mteja inapaswa kurekodiwa.
Rekodi inaweza kuonyesha:
- Tarehe ya mawasiliano
- Jina la mfanyakazi
- Njia iliyotumika
- Jibu la mteja
- Kiasi alichoahidi kulipa
- Tarehe aliyoahidi kulipa
- Hatua inayofuata
Bila rekodi, wafanyakazi wanaweza kumpigia mteja mara nyingi bila kujua alizungumza nini na afisa mwingine.
Tambua Dalili za Hatari Mapema
Mteja anaweza kuonyesha dalili za hatari kabla hajaacha kulipa kabisa.
Dalili zinaweza kuwa:
- Kuchelewa mara kwa mara
- Kulipa kiasi kidogo kuliko makubaliano
- Simu kutopatikana
- Kuhama eneo la biashara
- Kukwepa afisa mikopo
- Mdhamini kutopatikana
- Kuomba muda kila tarehe ya malipo
Dalili hizi zikionekana, taasisi ichukue hatua mapema.
Tumia Taarifa Kuboresha Maamuzi
Angalia ni aina gani ya mikopo yenye ucheleweshaji mkubwa.
Unaweza kuchunguza:
- Bidhaa ya mkopo
- Eneo la wateja
- Tawi
- Afisa mikopo
- Aina ya biashara
- Muda wa mkopo
- Kiasi cha mkopo
- Mfumo wa marejesho
Taarifa hizi zinaweza kusaidia kubadilisha masharti au kuboresha tathmini ya wateja.
Rhotia Finance na Ufuatiliaji wa Marejesho
Rhotia Finance inaweza kusaidia taasisi kuona mikopo iliyochelewa, salio la kila mteja, ratiba za marejesho na utendaji wa maafisa mikopo.
Mmiliki anaweza kuona hali ya makusanyo kupitia dashboard bila kusubiri ripoti ya mwisho wa mwezi.
Timu pia inaweza kufuatilia wateja wanaohitaji kupigiwa simu au kutembelewa.
Hitimisho
Kupunguza mikopo chechefu kunahitaji nidhamu katika hatua zote.
Anza na tathmini nzuri, eleza masharti, tuma vikumbusho, fuatilia madeni kila siku na rekodi kila hatua.
Tatizo likitambuliwa mapema, nafasi ya kupata marejesho huwa kubwa zaidi.
